Droge ogen

75 miljoen mensen in Europa hebben last van ‘droge ogen’.

Droge ogen – één van de meest voorkomende oogaandoeningen

In de oogheelkunde zijn droge ogen een van de meest voorkomende aandoeningen. 75 miljoen mensen in Europa hebben last van ‘droge ogen’. Het resultaat is een instabiele traanfilm die het oogoppervlak kan beschadigen en tot ontsteking kan leiden. Indien het symptoom van droge ogen niet behandeld wordt, veroorzaakt de aandoening een branderig gevoel, jeuk en het gevoel dat er iets in het oog zit. Vreemd genoeg kunnen droge ogen ook leiden tot tranende ogen. Bovendien kunnen droge ogen een aanzienlijke vermindering van het zicht en de levenskwaliteit tot gevolg hebben.

Traanfilm

Bij patiënten die last hebben van droge ogen is de traanfilm beschadigd. Een gezonde traanfilm telt drie lagen: op het hoornvlies rust een slijmhoudende laag (de mucinelaag), gevolgd door een waterlaag, en daarop een lipidenlaag (olie).

De functie van de traanfilm:

  • het hoornvlies voeden;
  • het oogoppervlak bevochtigen en beschermen tegen infecties;
  • een gelijkmatig oppervlak garanderen voor een optimale lichtbreking en onvervormd zicht;
  • zorgen voor een gladde laag om wrijving te voorkomen bij het knipperen met de oogleden.

De functie van de lipidenlaag:

  • het voorkomen van een voortijdige verdamping van de onderliggende waterlaag, om zo droge ogen te vermijden;
  • de waterlaag van de traanfilm stabiliseren.

De lipidenlaag is echter afhankelijk van het knipperen met de oogleden en van de Meibom klieren. Die klieren bevinden zich in de onderste en bovenste oogleden, met poriën in elke ooglidrand. De Meibom klieren scheiden een olieachtige stof af die in minuscule hoeveelheden wordt afgegeven op de bovenste en onderste ooglidrand. Door te knipperen met de oogleden – beide oogleden samen te drukken – vloeien de minuscule druppels samen en vormen ze een lipidenlaag. Wanneer we de oogleden weer openen, wordt de lipidenlaag gelijk verdeeld over de traanfilm. Telkens we knipperen met de oogleden, wordt de lipidenlaag dus vernieuwd.

Schematische voorstelling van een intacte traanfilm

De oorzaken van droge ogen zijn talrijk

Verscheidene factoren kunnen aan de basis liggen van droge ogen. De aandoening kan o.m. toe te schrijven zijn aan ziekten (zoals diabetes mellitus), oogchirurgie en chemoterapie. Ook een ontregelde hormoonspiegel kan een rol spelen, vooral bij zwangere vrouwen, vrouwen in de menopauze of vrouwen die orale anticonceptiemiddelen innemen (de pil). Daarnaast kunnen geneesmiddelen en onze levensstijl (een hoge schermtijd, een lage vochtigheidsgraad, airco, roken enz.) tot droge ogen leiden.

Vrouw op laptop: sebra – stock.adobe.com
Airconditioning: naypong – stock.adobe.com

Vormen van droge ogen

Droge ogen worden ondergebracht in twee categorieën, met name:

  • verminderde productie van traanvocht, waarbij de productie van de waterlaag afneemt en zo minder traanfilm wordt geproduceerd;
  • overmatige traanverdamping, waarbij de traanfilm door een instabiele lipidenlaag vroegtijdig verdampt.

Beide vormen hebben een afname van de traanfilm tot gevolg, en kunnen gelijktijdig voorkomen. Subjectieve klachten in verband met droge ogen kunnen helpen bepalen welke oorzaak in het spel is (tabel1).

1 op basis van Kunert K. S. et al. Trockenes Auge, Kaden Verlag, 2016:53

Symptomen voor de verschillende categorieën droge ogen:

Droge ogen door overmatige evaporatie van tranen(toegenomen traanverdamping door een instabiele lipidenlaag)
Branderig gevoel
Irritatie van de ooglidranden
Tranende ogen
Contactlenzen moeilijk te verdragen
Problemen bij het kijken op schermen
Droge ogen door verminderde productie van traanvocht(een afname van de productie van de waterlaag)
Het gevoel alsof er iets in de ogen steekt
Roodheid van het bindvlies
Vermoeide ogen
Verhoogde lichtgevoeligheid
Een droge mond

Kopbalgrafiek: iofoto – stock.adobe.com